María José Gurbindo

 IBIDEM Museo Oteiza

2021/07/27 - 2021/09/12

Erakusketa

IBIDEM latinismo bat da, “toki berean” esan nahi du, eta testu baten aipu edo oharretan erabiltzen da, aurrez adierazitako iturri bati erreferentzia egiteko.

Terminoaz jabetu nintzen hain zuzen kontrakoa adierazteko, ez baita errepikapenik argazkilari baten begiradan, objektiboak toki bera jomuga hartzen badu ere. Ibidem da Oteiza Museoan egindako lan honen izenburua, ikuspegi pertsonala helarazteko saioa, bere arkitekturaren gaineko esperimentazioaren emaitza.

Erakusketa honetan Oteiza Museoan zentratzen naiz, Altzuzan, Nafarroan (1992-2003), Sáenz de Oíza arkitektoak bere lagun Jorge Oteizaren obra hartu eta handitzeko egin zuen proiektuan, hain zuzen. Proiektu horrek, beste batzuetan bezala, eskultorearen konplizitate aktiboa izan zuen.

Nire ustez, eta hori argazkietan islatzen da, Sáenz de Oízaren eraikina esku-hartze indartsua da, eta eragin aktiboa du Oteizaren obraren esperimentazioan.

Argiak eta koloreak nola ñabartzen eta aberasten duten eskulturen eta arkitekturaren pertzepzioa irudikatu nahi izan dut.

Era berean, eraikinaren izaera eskulturala ere azpimarratu behar da. Oteizarentzat, arkitekturak eta eskulturak printzipio estetiko berberak dituzte.

Egilearen sarrera

Oteiza Museoa, Altzuzan, Nafarroan (1992-2003), Sáenz de Oízaren azken proiektua izan zen, aurreko batzuetan bezala, konplizitate aktiboan egina Oteizarekin. Arantzazuko proiektuarekin hasi zen adiskidetasun eta lankidetza profesional luzeak garai bateko bi titan hauek lotzen zituen.

Erreportaje deskribatzailetik aldentzea bilatuz, kamera eskuan egin nuen lehen bisitan, harritu ninduen arkitekturaren protagonismoak eta bertan dagoen txoko bakoitza eta eskultura bakoitza inguratzen duen ñabardura eta koloreen aberastasunak. Argia protagonista nagusia da, baita erabilitako material nobleak ere.

Sáenz de Oízak azaldu bezala, "proiektuak, promenade architecturale lecorbusiertar gisa, (...) argiarekin lotutako eta honek gobernatutako ondoz ondoko espazioak planteatzen ditu, argia baita formaren funtsezko protagonista".

Arantzazuko tunelaren ideiatik abiatuta, "eskultura-lan oso aberats bat izan zezakeen hormigoizko kutxa xume bat" proposatu nahi izan zuen. Baina, nire ustez, haren eraikina oso potentzia handiko esku-hartzea da, eta aktiboki eragiten du bertan jasotako obraren esperimentazioan. 

Jon Intxaustegik, proiektuaren garapenean zehar egindako hitzaldian, Oteizari honakoa galdetzeke dagoela azaldu du: "ea askoz kutxa oinarrizkoago eta soilago batek, prismatikoagoak eta kartesiarragoak asetzen duen edo bere eskulturak dituen kutxari indarkeria gehiago eman nahi dion".

Argazkiak egin ondoren, Oteizaren ondare teorikoa irakurrita, jakin nuen bere obran, arkitekturak eta eskulturak izaera estetiko bera partekatzen dutela, baita espazioa ere, lanerako material gisa.

Oteizak, bere eskultura garatzen zuen aldi berean, arkitektoekin lankidetza bizia izan zuen arkitektura proiektuetan, bere lanean bi alor hauen arteko elkarrekintza indartsu bat egon zelarik. 

Altzuzan parte hartu zuela edo, gutxienez, aktiboki eragin zuela suposatuz, eta haren printzipio estetikoekin koherentzia gordez, eraikina han erakusten den obra artistiko osoaren beste elementu bat gehiago bezala aintzat hartu beharko litzateke, haren azken helburua izanik gizakiari zerbitzu metafisikoa ematea.

MARÍA JOSÉ GURBINDO

Argazkilariaren ibilbide profesionala

María José Gurbindo, Nafarroako Unibertsitatean arkitektura ikasi zuen, eta berari esatea gustatzen zaion bezala, arkitekto gisa egiten duen lan profesionala irudiaren arlotik egiten du.

1995ean, Bartzelonara joan zen, eta arkitekturako 3D irudian espezializatu zen. Garai hartan berria zen irudikapen-eremu hori, eta bere estudiotik lan egin ahal izan zuen hainbat estudio eta sustatzaile garrantzitsuentzat (Gaur egun, Iruñea eta Valentzia artean bizi da).

Hamabost urte geroago, argazkilaritzan murgildu zen eta asmatutako errealitatearen aurrean, errealitateak duen potentzialaren alde egin zuen.

Arkitektura-argazkilari gisa, bere lan komertzialena (www.fotocorporativa.es) eta proiektu pertsonalak (www.mjgurbindo.com) uztartzen ditu, eta horiek erakusketa kolektibo eta indibidualetan erakutsi dira.

Gaur egun, Diferents aldizkariko kanpo-kolaboratzaileen taldeko kidea da, museoen aldizkaria, Castellóko Jaume I Unibertsitateak eta Castellóko Diputazio Probintzialak argitaratua.

Emakume argazkilariak Oteiza museoari so egin zion

Argazkilaritza berrikuntza teknologiko batetik sortu zen artea da. Lehenago beste batzuk eta geroago bestetzuk bezala. Errezeloz hartu zuten, pinturak bereak eginen ote zuen? Eta geratzeko iritsi zen. Diziplina honetan, begirada da garrantzitsuena.

Zerk bilakatzen du argazki bat artelan? Argazkilariaren begiradak. Begirada aske eta jakitun baina baldintzatuak. Argazkilariaren begia giza organoa eta kamera batzearenaren emaitza da. Kamerak –funtsean bisoreak, objektiboak eta mikroprozesadoreak osatuak– “birsortu”, “finkatu”, “betikotzen” du artistaren adimenak, kliskagailua sakatzen duen eskuaren bitartez, agintzen diona. Bitartekari askotxo argazki bat, irudi bat baino ez den zerbait sortzeko, artistak lehenengo eta behin amestu? ikusi? bilatu zuena?

“Ibidem” erakusketan, María José Gurbindo arkitekto eta argazkilariak ezein begiradak lehen balioetsi gabeko tokiak bilatzen zituen, argazkietan agerrarazteko. Ez al da artea sakonena, beste modutan helarazi ezin dugun hori, komunikatzen duen hizkuntza?

Sáenz de Oízaren eraikinean begirada berria, aratza, aurre-juzkurik gabea jarrita, bertako espazioak sentitu zituen, bertako txokoak, argiak, testurak, erakusgai dituen obrak... eta bere eskuak agindu eman zion kamerari pertzepzio horiek, une horiek, emozio horiek atzemateko, zeinak artistaren begirada boluntarioaren bitartez oso artelan pertsonalak bilakatu baitira. Izan ere, María José Gurbindo bila ari zen eta Jorge Oteiza Museo Fundazioan topatu du. Erraza irudi lezake, bertan zegoen-eta. Alabaina, bakarrik pertsona batek, kezkaz eta galderaz beteriko artista batek, eskaintzen ahal dizkigu Oteiza Museoaren ikusizko atal horiek, hura laburbildu eta aurkezten dutenak, haren obra eta pentsamoldearekin batera, modu sakon eta sentikorrean. Irudiez asetutako garai honetan, “Ibidem” osatzen dutenak leiho ederrak bihurtzen dira mundu oteizar sakonerantz. Orain, guri dagokigu proposatzen duen horretan barna egitea.

 

MERCEDES JOVER HERNANDO

Nafarroako Museoko zuzendaria

2021 Iruñean